در اقدامی کمسابقه و متحدانه، برجستهترین دانشگاهیان ایران ـ از استادان بازنشسته تا پژوهشگران بازگشته از غرب ـ سیاستهای مخرب ایالات متحده را محکوم کردند.
در نمایشی بیسابقه از اجماع، بیش از نود تن از استادان دانشگاه صنعتی شریف، برجستهترین نهاد علمی و مهندسی ایران که غالباً از آن بهعنوان «MIT ایران» یاد میشود، با صدور بیانیهای مشترک و قاطع هشدار دادند که جهتگیری سیاست خارجی ایالات متحده «تهدیدی عمیق برای صلح بینالمللی و نظم جهانی» بهشمار میآید. آنان همچنین خواستار توجه جهانی به راهبردهایی شدند که علیه ایران بهکار گرفته میشود؛ راهبردهایی که از تهدید آشکار نظامی و عملیات پنهان گرفته تا فشارهای اقتصادی با هدف برانگیختن شکافهای داخلی را در بر میگیرد.
این بیانیه با عنوان «دربارهٔ تهدیدهای جهانیِ قدرت مهارنشدۀ ایالات متحده و مسئولیتهای جمعی ما»، نهتنها بهسبب محتوای پرقدرت خود، بلکه بهدلیل ائتلاف گستردهای که پشت آن قرار دارد، شایان توجه است. امضاکنندگان طیفی متنوع از اعضای هیئت علمی دانشگاه را در بر میگیرند:
- پل اجماع میان نسلها: از استادان بازنشسته در دههٔ هشتم زندگی تا اعضای جوان هیئت علمی در دههٔ سوم عمر که بهتازگی پس از تحصیل و پژوهش در دانشگاههای طراز اول جهان به ایران بازگشتهاند.
- فراتر رفتن از شکافهای دیدگاهی: استادانی با گرایشهای سیاسی متفاوت در درون دانشگاه، در این موضع مشترک گرد هم آمدهاند.
- اعتبار جهانی: در میان امضاکنندگان، دارندگان دکتری از مؤسسات ممتاز بینالمللی چون MIT، استنفورد، دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC) در کنار فارغالتحصیلان برجستهٔ خودِ دانشگاه صنعتی شریف دیده میشوند؛ امری که نشان میدهد این نقد بر تجربه و آگاهی جهانی استوار است، نه بر انزوا.
- کنش فراگیر: شمار قابل توجهی از اعضای زن هیئت علمی نیز این بیانیه را امضا کردهاند که بیانگر پشتیبانی متنوع از سوی دانشکدهها و گروههای مختلف است.
چرایی اهمیت و طنین این بیانیه:
۱. وزن آکادمیک: دانشگاه صنعتی شریف از اعتبار بینالمللی برخوردار است و موضعگیری جمعی اعضای هیئت علمی آن، از حیث فکری و اخلاقی، در ایران و منطقه از جایگاهی استثنایی برخوردار است.
۲. نماد همبستگی ملی: همکاری میان استادان نامدار نسلهای پیشین و نسل جوانِ دانشگاهیان «بازگشته» ـ که آگاهانه آموزش و تجربهٔ جهانی خود را به ایران آوردهاند ـ پیامی نیرومند از همبستگی درونی در برابر فشارهای بیرونی ارسال میکند.
۳. اجماعی کمنظیر: شکلگیری توافقی فراتر از مرزبندیهای ایدئولوژیک در درون دانشگاه، عمق نگرانی نسبت به اقدامات ایالات متحده و پیامدهای آن برای حقوق بینالملل را برجسته میسازد.
متن کامل بیانیه به پیوست آمده است. امضاکنندگان تأکید میکنند که این موضعگیری، ایستاری اصولی در دفاع از کرامت انسانی و نظمی عادلانه در جهان است و همبستگی خود را با همۀ ملتهایی اعلام میدارند که از سوی «قدرت و خشونت مهارنشده» تهدید میشوند.
تهران۸ بهمن ۱۴۰۴ —
بیانیهٔ اعضایی از هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف
دربارهٔ تهدیدهای جهانیِ قدرت مهارنشدۀ ایالات متحده و مسئولیتهای جمعی ما
ما، اعضایی از هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، بر این باوریم که مسیر کنونی سیاست خارجی ایالات متحده از حدود و قیود حقوق بینالملل فراتر رفته است. این سیاستها صرفاً تهدیدی علیه امنیت ایران بهمثابه کشوری مستقل نیستند، بلکه خطری ژرف برای صلح بینالمللی و نظم جهانی بهشمار میآیند.
ایالات متحده با ترور دانشمندان، ربایش مقامات، و مشروعیتبخشی به تجاوز علیه جمعیتهای غیرنظامی، افقهای تازهای برای خشونت دولتی گشوده است. این مکتب فکری، که خود را واجد قدرتی مطلق میپندارد، رهبری آمریکا را به سوی فروپاشی نهادها و هنجارهای بینالمللی سوق داده و در نتیجه، جان بیشمار انسان بیگناه را در سراسر جهان گرفته است. از ویرانههای غزه و یمن گرفته تا حاکمیت در محاصرۀ ونزوئلا و لیبی، نقش و نشان این دکترین ویرانگر انکارناپذیر است.
آنچه در جریان است، تنزلی عامدانه در نظام بینالملل است: گذار از وضعیتی مبتنی بر جامعهٔ مدنی به «وضع طبیعی» هابزی، جایی که قدرت عریان و خشونت فزاینده جای قانون و گفتوگو را میگیرد.
سیاستهایی که علیه ملت ایران بهکار گرفته میشوند ـ از تهدید آشکار نظامی و عملیات پنهان گرفته تا خفهسازی اقتصادی با هدف دامنزدن به فروپاشی و تکهتکهشدن درونی ـ مستلزم توجه و مقاومت جهانیاند؛ آن هم اکنون، پیش از آنکه منطقه یا ملت دیگری قربانی پیامدهای تجاوز امپریالیستی ایالات متحده شود.
ما به مسئولیتی جهانشمولِ انسانی باور داریم. همۀ ما ـ فارغ از تفاوتهای باورهای سیاسیمان ـ باید برای آگاهساختن افکار عمومی جهان از پیامدهای فاجعهبار این سیاستهای مخرب بکوشیم. ما باید این الگوی مداخله و خشونت را بیهیچ ابهامی محکوم کنیم.
ما، بهعنوان پژوهشگران و شهروندان یکی از کهنترین تمدنهای جهان، خواستار بسیج همۀ ظرفیتهای ملی، منطقهای و بینالمللی برای مقاومت در برابر همدستی با این سیاستهای غیرانسانی هستیم. باید متحد شویم تا مانع از آن گردیم که جهان بیش از این به وضعیتی فروغلتد که در آن «زور، حق» تلقی میشود و کنشگران قدرتمند، بیقانون و بیحد و مرز، آزادانه دست به عمل میزنند.
موضع ما موضعی اصولی در دفاع از کرامت انسانی و نظمی عادلانه در جهان است. ما همبستگی خود را با همۀ ملتهایی اعلام میکنیم که زیر تازیانۀ قدرت و خشونت مهارنشده تهدید میشوند، و با آگاهی از این واقعیت که در میهن خود، ایران، زمان هوشیاری و کنش جمعی، اکنون است.
امضاء:
گروهی از اعضای نگران هیئت علمی
دانشگاه صنعتی شریف
تهران، ایران